Савол: Суратдаги йўлнинг ҳолати ҳуқуқий жиҳатдан қандай баҳоланади?
Жавоб: Суратда йўл қопламаси жиддий емирилгани, кўплаб ўйдим-чуқурлар, нотекисликлар ва сифатсиз ямоқлар мавжудлиги кўринади. Йўлнинг қатнов қисми ва четлари ҳаракат хавфсизлиги талабларига жавоб берган-бермагани, зарур йўл белгилари ва бошқа огоҳлантирувчи воситалар ўрнатилган-ўрнатилмагани алоҳида текширилиши керак.
Бироқ йўлнинг абгор ҳолати ЙТҲга бевосита сабаб бўлган, деб фақат сурат асосида хулоса қилиб бўлмайди. Бу автотехник, транспорт-трасологик ва йўл-техник экспертизалар ўтказилиши орқали аниқланади.
Савол: Бу йўлни ким таъмирлаши ва хавфсиз ҳолатда сақлаши керак эди?
Жавоб: Бу йўлнинг қайси тоифага кириши ва кимнинг балансида турганига боғлиқ. Агар у умумий фойдаланишдаги автомобиль йўли бўлса, уни сақлаш ва таъмирлаш учун Автомобиль йўллари қўмитаси тизимидаги Навоий вилояти автомобиль йўллари ҳудудий бош бошқармаси ҳамда йўлдан фойдаланувчи тегишли муассаса масъул бўлади.
Навоий вилоятида Томди туман йўллардан фойдаланиш давлат муассасаси ҳам мавжуд. Бироқ айнан шу йўл мазкур муассаса балансида турган-турмагани йўл паспорти ва баланс ҳужжатлари орқали аниқланиши керак. Агар бу маҳаллий ёки қишлоқ ички йўли бўлса, уни соз ҳолатда сақлаш учун маҳаллий ҳокимлик ва йўлнинг баланс сақловчи ташкилоти масъул ҳисобланади.
Савол: Йўл учун масъул ташкилот нима қилиши керак эди?
Жавоб: "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонунга мувофиқ, йўл эгаси йўлни мунтазам кўрикдан ўтказиши; аниқланган чуқур ва нотекисликларни зудлик билан бартараф этиши; зарур ҳолда жорий ёки капитал таъмир ўтказиши; хавфли жойларга огоҳлантирувчи белгилар ўрнатиши; тезликни чеклаши; хавф бартараф этилгунга қадар ҳаракатни вақтинча чеклаши ёки тўхтатиши; йўл ҳолати ҳақида ЙҲХХ ва ҳаракат иштирокчиларини хабардор қилиши керак эди.
ЙҲХХ эса йўлнинг техник ҳолатини назорат қилиши, масъул ташкилотга бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатма киритиши ва хавфли йўлдан фойдаланишни чеклаш чораларини кўриши лозим эди.
Савол: Қандай қонунбузилишларга йўл қўйилган бўлиши мумкин?
Жавоб: Текширув давомида қуйидаги ҳолатларга ҳуқуқий баҳо берилиши керак:
йўлни белгиланган талабларга мувофиқ сақламаслик;
йўлдаги хавфли нуқсонларни ўз вақтида таъмирламаслик;
огоҳлантирувчи белгилар ва тезлик чекловларини ўрнатмаслик;
хавфли участкада ҳаракатни чекламаслик;
йўлнинг ҳолатини мунтазам текширмаслик;
аниқланган нуқсонлар бўйича чора кўрмаслик;
ЙҲХХ томонидан тегишли назорат ва таъсир чораларини қўлламаслик.
Савол: Инсон ўлими учун ким жавобгар бўлиши мумкин?
Жавоб: Фақат ҳайдовчининг ҳаракатларини текшириш билан чекланиш мумкин эмас. Йўлнинг эгаси, баланс сақловчи ташкилот, таъмирлаш учун масъул мансабдорлар ва назорат органлари ходимларининг ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги ҳам текширилиши керак.
Агар экспертиза йўлдаги нуқсонлар билан ЙТҲ ва инсон ўлими ўртасида сабабий боғланиш мавжудлигини тасдиқласа, масъул мансабдорларнинг қилмишига Жиноят кодексининг мансабга совуққонлик билан қараш ҳақидаги 207-моддаси ёки бошқа тегишли нормалар асосида ҳуқуқий баҳо берилиши мумкин.
Савол: Ҳозир нималар текширилиши керак?
Жавоб: Йўл паспорти, унинг кимнинг балансида тургани, кўрик журналлари, нуқсонлар далолатномалари, таъмирлаш режалари, ажратилган маблағлар, аҳоли мурожаатлари, аввалги ЙТҲлар, ЙҲХХ кўрсатмалари ва бажарилган ишлар ҳақидаги ҳужжатлар талаб қилиб олиниши керак.
Йўлдаги чуқурлик оддий камчилик эмас. Агар у ўз вақтида таъмирланмагани ёки хавф ҳақида ҳайдовчилар огоҳлантирилмагани инсон ўлимига сабаб бўлган бўлса, бу шунчаки хўжасизлик эмас, ҳуқуқий жавобгарликка сабаб бўладиган ҳаракатсизликдир.
Маълумки, Жиноят ишлари бўйича Томди туман суди раиси Мирзаева Азиза Асатовна ушбу йўлда ЙТҲ оқибатида вафот этгани ҳақидаги хабар чуқур қайғуга солди.
