Амалиётда тез-тез учрайдиган савол шундай: агар пора автомашина ичида олинган бўлса, ушбу автомашина жиноят қуроли сифатида мусодара қилинадими?

Бу масала аввало Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодекси 211-моддаси нормалари асосида ҳал қилинади. Мазкур моддага кўра, жиноят иши тугатилганда ёки ҳукм чиқарилганда ашёвий далиллар тақдири ҳал қилинади ва айбдорга тегишли бўлган жиноят қуроллари мусодара қилиниши, айбдорга тегишли бўлмаган мол-мулк эса қонуний эгасига қайтарилиши керак.

Шу билан бирга, Олий суд Пленумининг қарорида судларга муҳим тушунтириш берилган: жиноят қуроли деб фақат жиноятни содир этишда бевосита восита сифатида фойдаланилган предметлар эътироф этилади. Транспорт воситалари ҳам айрим ҳолларда жиноят қуроли деб баҳоланиши мумкин, аммо бунинг учун улар жиноятни амалга оширишда махсус восита сифатида қасддан ишлатилгани аниқ исботланиши лозим.

Шу сабабли, пора автомашина ичида олинганининг ўзи автомашинани автоматик тарзда жиноят қуролига айлантирмайди. Агар автомашина фақат пора олиш жойи бўлган бўлса, у одатда жиноят қуроли деб баҳоланмайди. Фақат автомашина жиноятни содир этиш механизмининг бир қисми сифатида қасддан ишлатилгани (масалан, пулни яшириш, ташиш, схемада асосий восита сифатида ишлатиш) аниқланса, суд уни жиноят қуроли деб топиши мумкин.

Демак, ҳуқуқий нуқтаи назардан “машинада пора олинди, демак машина мусодара қилинади” деган ёндашувга қўшилиб бўлмайди. Мусодара масаласи автомашинанинг жиноят қуроли сифатида ишлатилгани ва унинг кимга тегишли эканига қараб ҳал қилинади.